Rechten en plichten
Hieronder staan de wetsartikelen waar je als ouder na een scheiding het vaakst mee te maken krijgt. Per onderwerp lees je de letterlijke wettekst, met de officiele bron erbij en een uitleg in gewone taal. Het is informatie om je op weg te helpen, geen juridisch advies.
Wetteksten laatst gecontroleerd op 7 juli 2026.
Ouderlijk gezag is de plicht en het recht om je kind te verzorgen en op te voeden. Na een scheiding houdt een kind recht op een gelijkwaardige verzorging en opvoeding door beide ouders, en hoort elke ouder de band met de andere ouder te bevorderen.
Lees wat de wet zegtart. 1:251 BWTijdens het huwelijk oefenen ouders het gezag samen uit. Na een echtscheiding blijven ouders die samen het gezag hadden, dit gezag samen uitoefenen. Belangrijke beslissingen neem je dus samen. Een verhuizing die de omgang met de andere ouder raakt, is zo'n belangrijke beslissing: bij gezamenlijk gezag heb je daarvoor in beginsel de instemming van de andere ouder nodig.
Lees wat de wet zegtart. 1:253a BWBij gezamenlijk gezag kunnen ouders een geschil aan de rechtbank voorleggen. De rechter beslist wat in het belang van het kind wenselijk is en kan een regeling vaststellen, bijvoorbeeld over de zorgverdeling, het hoofdverblijf en hoe informatie wordt gedeeld. Ook een geschil over een verhuizing valt hieronder: kom je er samen niet uit, dan beslist de rechter, die de verhuizing kan toestaan of afwijzen en daarbij alle belangen weegt, met het belang van het kind voorop.
Lees wat de wet zegtart. 1:377a BWEen kind heeft recht op omgang met beide ouders. De ouder zonder gezag heeft het recht én de plicht tot omgang met zijn kind. De rechter kan een omgangsregeling vaststellen en ontzegt omgang alleen in zware gevallen, zoals ernstig nadeel voor het kind.
Lees wat de wet zegtart. 1:377b BWDe ouder met gezag moet de andere ouder informeren over belangrijke zaken rond het kind, zoals school en gezondheid, en hem of haar raadplegen bij belangrijke beslissingen. Op verzoek van een ouder kan de rechter hierover een regeling vaststellen.
Lees wat de wet zegtart. 1:392 BWOuders zijn op grond van bloedverwantschap verplicht om levensonderhoud te verstrekken aan hun kinderen. Tegenover minderjarige kinderen geldt deze plicht altijd, ook zonder dat het kind behoeftig hoeft te zijn.
Lees wat de wet zegtart. 1:404 BWBeide ouders zijn verplicht om naar draagkracht mee te betalen aan de kosten van verzorging en opvoeding van hun minderjarige kinderen. Wie hoeveel bijdraagt hangt af van inkomen en de zorgverdeling.
Lees wat de wet zegtart. 815 RvBij een echtscheiding met minderjarige kinderen moet bij het verzoekschrift een door beide ouders ondertekend ouderschapsplan zitten. Daarin staan in elk geval afspraken over de zorgverdeling of omgang, hoe je elkaar informeert en raadpleegt, en de kosten van de kinderen. Ook moet je vermelden hoe de kinderen bij het plan zijn betrokken.
Lees wat de wet zegtart. 1:251a BWNa een scheiding houden ouders in beginsel samen het gezag. De rechter kan het gezag toch aan één ouder toekennen, maar alleen als er een onaanvaardbaar risico is dat het kind klem of verloren raakt tussen de ouders, of als dat anderszins nodig is in het belang van het kind. Een kind van twaalf jaar of ouder kan hierover zelf zijn mening geven.
Lees wat de wet zegtart. 7:450 BWVoor een medische behandeling is toestemming nodig. Bij een kind van twaalf tot zestien jaar is ook de toestemming van de ouders met gezag vereist. De behandeling kan zonder die toestemming doorgaan als zij duidelijk nodig is om ernstig nadeel voor het kind te voorkomen, of als het kind de behandeling weloverwogen blijft willen.
Lees wat de wet zegtart. 809 RvIn zaken over minderjarigen beslist de rechter pas nadat een kind van twaalf jaar of ouder de kans heeft gehad om zijn mening te geven. Bij jongere kinderen kan de rechter dat ook doen. Alleen bij zaken van duidelijk ondergeschikt belang, of als er acuut gevaar is, geldt dit niet.
Lees wat de wet zegtart. 1:377g BWEen kind van twaalf jaar of ouder dat daar prijs op stelt, kan de rechter laten weten dat het een omgangsregeling of informatieregeling wil. De rechter kan zo'n regeling dan uit zichzelf vaststellen of wijzigen. Ook een jonger kind dat zijn belangen goed kan inschatten, kan dit.
Lees wat de wet zegtart. 1:251b BWSinds 2023 krijgen de moeder en de persoon die het kind erkent van rechtswege samen het gezag, ook als zij niet getrouwd zijn of geen geregistreerd partnerschap hebben. Er hoeft dus niets meer apart te worden aangevraagd. Dit geldt niet in een aantal uitzonderingen, bijvoorbeeld als een voogd het gezag heeft of als moeder en erkenner samen verklaren dat alleen de moeder het gezag uitoefent.
Lees wat de wet zegtart. 1:252 BWOuders die niet getrouwd zijn, geen geregistreerd partnerschap hebben en niet al van rechtswege samen het gezag hebben, kunnen samen het gezag krijgen door dit op hun beider verzoek in het gezagsregister te laten aantekenen. De griffier weigert de aantekening alleen in bepaalde gevallen, bijvoorbeeld als een van de ouders onbevoegd is tot het gezag of als een voogd het gezag heeft.
Lees wat de wet zegtart. 1:253c BWEen ouder die nooit samen met de moeder het gezag heeft uitgeoefend, kan de rechter vragen om samen met de andere ouder of in zijn eentje met het gezag te worden belast. Vraagt hij om gezamenlijk gezag en stemt de andere ouder niet in, dan wijst de rechter dit alleen af als het kind anders klem of verloren raakt tussen de ouders, of als afwijzing anderszins nodig is in het belang van het kind.
Lees wat de wet zegtart. 1:253n BWNiet-gehuwde ouders, of een van hen, kunnen de rechter vragen om het gezamenlijk gezag te beëindigen als de omstandigheden later zijn gewijzigd of als bij de eerdere beslissing van onjuiste of onvolledige gegevens is uitgegaan. De rechter bepaalt dan aan wie van de ouders het gezag voortaan toekomt. Daarbij geldt dezelfde toets als bij het toekennen van eenhoofdig gezag (het klem-criterium).
Lees wat de wet zegtart. 1:377c BWDe ouder zonder gezag kan zelf informatie over zijn kind opvragen bij beroepskrachten zoals de school of de arts. Zij moeten die informatie geven, tenzij zij die ook niet aan de ouder met gezag zouden geven, of het belang van het kind zich ertegen verzet. Wordt de informatie geweigerd, dan kan de rechter bepalen hoe zij toch moet worden verstrekt.
Lees wat de wet zegtart. 1:377e BWEen eerder vastgestelde omgangsregeling, of een regeling die de ouders zelf hebben afgesproken, kan door de rechter worden gewijzigd als de omstandigheden later zijn veranderd of als eerder van onjuiste of onvolledige gegevens is uitgegaan. Zowel een ouder als iemand die in een nauwe persoonlijke betrekking tot het kind staat, kan zo'n wijziging vragen.
Lees wat de wet zegtart. 1:400 BWHeeft iemand voor meerdere mensen een onderhoudsplicht en is zijn draagkracht te klein voor iedereen, dan gaan zijn kinderen tot 21 jaar voor op alle anderen. Belangrijk: een afspraak waarbij wordt afgezien van het wettelijk verschuldigde levensonderhoud is nietig. Je kunt het recht op kinderalimentatie dus niet rechtsgeldig weggeven.
Lees wat de wet zegtart. 1:408 BWIs de kinderalimentatie door de rechter vastgesteld, dan wordt die betaald aan de ouder die het kind verzorgt. Betaalt de andere ouder niet, dan kan het Landelijk Bureau Inning Onderhoudsbijdragen (LBIO) de inning overnemen. Dat kan als er in de afgelopen zes maanden minstens één keer niet of te laat is betaald. De kosten van de inning worden op de niet-betalende ouder verhaald.
Lees wat de wet zegtReizen met minderjarige kinderenReis je zonder de andere gezaghebbende ouder naar het buitenland met een minderjarig kind, dan heb je toestemming nodig. Bij gezamenlijk gezag vul je samen het toestemmingsformulier van de Koninklijke Marechaussee in. Heb je eenhoofdig gezag, dan heb je geen toestemming nodig, maar moet je dat wel kunnen aantonen, bijvoorbeeld met een uittreksel uit het gezagsregister.
Lees wat de wet zegtWil je dit in gewone taal uitgelegd, met voorbeelden en stappen? Bekijk dan de gidsen. Alle wetteksten op deze pagina komen van wetten.overheid.nl.
In Ouderly leg je samen een ouderschapsplan vast dat aansluit op wat de wet vraagt.
Begin gratis